Διευθύνοντες υπάλληλοι και εργατική νομοθεσία

Α) ΝΟΜΟΣ 2269/1920 «Περί κυρώσεως της συμβάσεως της Διεθνούς Συνδιασκέψεως Εργασίας της Ουασιγκτώνος περί περιορισμού των ωρών εργασίας εν τοις βιομηχανικαίς επιχειρήσεις 8 καθ΄ημέραν και 48 καθ’ εβδομάδα»

Άρθρον 2: Εις πάσας τας οιουδήποτε είδους βιομηχανικάς εργασίας, δημοσίας ή ιδιωτικάς ως και τα παραρτήματα τούτων, εξαιρέσει εκείνων εις άς απασχολούνται μέλη μόνον μιάς και της αυτής οικογενείας, η διάρκεια της εργασίας του προσωπικού δεν δύναται να υπερβαίνει 8 ώρας ημερησίως και 48 ώρας καθ’ εβδομάδα, πλην των κάτωθι περιπτώσεων. ..Αι διατάξεις της παρούσης συμβάσεως δεν εφαρμόζονται επί προσώπων κατεχόντων θέσιν εποπτείας ή διευθύνσεως, ή θέσιν εμπιστευτικήν.

Β) ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 539/1945 «Περί χορηγήσεως  κατ’ έτος εις τους μισθωτούς αδειών μετ’ αποδοχών»

Άρθρο 1: 1. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται υπέρ των αντί μισθού απασχολουμένων εις επιχειρήσεις ή εργασίες, ασκουμένας επί κέρδει βιομηχανικής, βιοτεχνικής και εμπορικής φύσεως, διενεργείας μεταφορών κλπ

Δεν υπόκεινται στις διατάξεις του παρόντος: α) Τα πρόσωπα τα απασχολούμενα σε επιχειρήσεις, εργασίες ασκουμένας επί κέρδει κλπ της παρ 1, στις οποίες απασχολούνται μόνον τα μέλη της οικογενείας του εργοδότη και β) τα πρόσωπα, τα αντί μισθού απασχολούμενα σε δημόσιες ή δημοσίου χαρακτήρα υπηρεσίες κλπ εφ΄όσον οι σχετικοί κανονισμοί δίδουν σε αυτά δικαίωμα σε ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών διάρκειας τουλάχιστον ίσης της προβλεπομένης υπό του παρόντος.

Εν τοις επομένοις οι όροι.. «εργοδότης» σημαίνουν χάριν συντομίας «τον κύριον, διευθυντήν, εντεταλμένον ή επιτετραμμένον υποκειμένης επιχειρήσεως.»

Άρθρο 2: παρ. 1 ως τροποποιηθείσα ισχύει δια του άρθρου 1 του Ν. 3302/2004 « Κάθε μισθωτός από την έναρξη της εργασίας του σε υπόχρεη επιχείρηση και μέχρι τη συμπλήρωση δώδεκα μηνών συνεχούς απασχόλησης, δικαιούται να λάβει ποσοστό της ετήσιας κανονικής άδειας με αποδοχές κατ’ αναλογία με το χρόνο εργασίας που έχει συμπληρώσει στην ίδια υπόχρεη επιχείρηση…..

Γ) Η εγκύκλιος Υπ. Εργασίας α.π. 3392/2005 αναφέρει: « …Οι ρυθμίσεις αυτές του Ν. 3302/2004 εφαρμόζουν τη νομολογία του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (C-173/1999/28-6-2001) η οποία ερμήνευσε το άρθρο 7 της Οδηγίας 93/104 ΕΚ, σχετικά με τη χορήγηση ετήσιας άδειας με αποδοχές. Σύμφωνα με την εν λόγω κοινοτική ρύθμιση, όπως ερμηνεύθηκε με τη σχετική απόφαση του Δικαστηρίου, κάθε εργαζόμενος δικαιούται κατ’ ελάχιστο 4 εβδομάδες άδεια κατ’ έτος, η οποία δύναται να χορηγηθεί κατ’ αναλογία του χρόνου απασχόλησης».

Δ) Το ΠΔ. 88/1999 ενσωματώνοντας την 93/104/ΕΚ οδηγία, προβλέπει ότι εφαρμόζεται ως προς τη χορήγηση της κανονικής άδειας (άρθρο 7) και στα διευθυντικά στελέχη, για τα οποία επιτρέπονται παρεκκλίσεις, σύμφωνα με το άρθρο 14, από τις λοιπές διατάξεις ως προς τα χρονικά όρια (Ημερήσια ανάπαυση άρθρο 3, Διαλείμματα άρθρο 4, Εβδομαδιαία ανάπαυση άρθρο 5, Μέγιστη εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας άρθρο 6, Διάρκεια νυκτερινής εργασίας άρθρο 8).

Ε) Ο Α.Ν. 690/1945 αναφέρει: «1. Πας εργοδότης, ή διευθυντής, ή επιτετραμμένος, ή επί οιωδήποτε τίτλω εκπρόσωπος οιασδήποτε επιχειρήσεως, εκμεταλλεύσεως ή εργασίας, μη καταβάλλων εμπροθέσμως εις τους παρ΄αυτώ αντί μισθού απασχολουμένους, οφειλομένας αποδοχάς… τιμωρείται….

Επί του θέματος, η κρατούσα νομολογία (Α.Π. 919/1986, 160/1988,123/1993….) και το Υπ. Εργασίας (α.π. 4162/2003) δέχονται ότι οι Διευθύνοντες υπάλληλοι δεν δικαιούνται κανονικής αδείας και επίδομα αδείας, εν αντιθέσει με τη θεωρία και ορισμένων αποφάσεων δικαστηρίων ουσίας, δεχόμενοι ότι δικαιούνται κανονικής κατ’ έτος αδείας μετ’ αποδοχών (Παπαδημητρίου, Καλομοίρη, Κουκιάδη, Καρακατσάνη ΔΕΝ έτους 1994 σελ. 1147, έτους 2009 σελ. 199). Δικαιολογητικός λόγος είναι πως, κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 4 του α.ν. 539/1945,- και του α.ν. 690/1945- δεν είναι η εξαίρεση των διευθυνόντων υπαλλήλων από τη χορήγηση κανονική αδείας, αλλά ο προσδιορισμός των προσώπων που ευθύνονται για τη χορήγησή της και τις τυχόν ποινικές ευθύνες επί παραβάσεως της εργατικής νομοθεσίας.

Ενισχυτικό της γνώμης περί χορηγήσεως κανονικής αδείας στους διευθύνοντες υπαλλήλους, είναι – πέραν της οδηγίας 93/104 ΕΚ, κυρωθείσης με το ΠΔ. 88/1999 – και οι Δ.Σ.Ε. 52/1936 και 132/1970 (η πρώτη εκυρώθη δια του Ν. 2081/1952) οι οποίες δεν εξαιρούν τους διευθύνοντες συμβούλους από το δικαίωμα ετήσιας άδειας αναψυχής. Ομοίως και το άρθρο 2 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη έτους 1961 και 1966 καθιερώνει δικαίωμα ετήσιας κανονικής αδείας χωρίς εξαιρέσεις.

Διευθύνοντες υπάλληλοι νοούνται τα πρόσωπα τα οποία κατέχουν θέσεις εποπτείας ή διευθύνσεως ή εμπιστοσύνης επί των οποίων δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις αυτής (της Συμβάσεως κυρωθείσης με ν. 2269/1920). Εκείνα δηλ. στα οποία, ως εκ των εξαιρετικών προσόντων τους ή της ιδιάζουσας εμπιστοσύνης του εργοδότη προς αυτά, ανατίθενται γενικότερα καθήκοντα διευθύνσεως όλης της επιχειρήσεως ή σημαντικού τομέα της  και εποπτείας του προσωπικού κατά τρόπο ώστε όχι μόνο να επηρεάζουν αποφασιστικά τις κατευθύνσεις και την εξέλιξη της επιχείρησης αλλά και να διακρίνονται εμφανώς από τους άλλους μισθωτούς λόγω ασκήσεως των δικαιωμάτων του εργοδότη (π.χ. πρόσληψη/απόλυση προσωπικού, πρωτοβουλίες, ποινικές ευθύνες για την εργατική νομοθεσία, αμοιβή υπερβαίνουσα κατά πολύ τα νόμιμα και τις αποδοχές των λοιπών εργαζομένων της επιχείρησης). Α.Π. 1262/2012, 1467/2012.

• Η άσκηση καθηκόντων ουσιώδους σημασίας για τη λειτουργία της επιχειρήσεως και απαιτούν ιδιαίτερες, εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία.
• Η δυνατότητα να λαμβάνει ή να επηρεάζει σημαντικά βασικές και κρίσιμες αποφάσεις για την πορεία της επιχείρησης. Δηλ. να ασκεί και επηρεάζει στην ουσία και σε σημαντικό βαθμό την επιχειρηματική πολιτική

• Ο μισθός που πρέπει να είναι σημαντικά ανώτερος των νομίμων και των καταβαλλομένων στους λοιπούς υπαλλήλους της επιχειρήσεως.
• Δυνατότητα πρόσληψης/απόλυσης προσωπικού κλπ εργοδοτικές ενέργειες.
• Εκπροσώπηση της επιχείρησης προς τρίτους και Υπηρεσίες.
• Ανάληψη ποινικών ευθυνών για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας.

• ΑΠ. 1230/1988: Ο αναπληρωτής διευθυντής κεντρικού καταστήματος Τραπέζης, δεν θεωρείται διευθύνων υπάλληλος, εφ’ όσον δεν έχει τη γενικότερη δ/νση της, δεν διαθέτει εξουσίες που να επηρεάζουν αποφασιστικά κατευθύνσεις και εξέλιξη της, ούτε αμείβεται με αποδοχές σημαντικά ανώτερες ομοιοβάθμων του.
• ΑΠ. 206/1987, 81/2000, Εφετ. Θεσ/κης 589/2001: Ο διευθυντής υποκαταστήματος Τραπέζης και Ασφαλιστικής εταιρίας δεν είναι διευθύνων υπάλληλος.
• Αντίθετα η ΑΠ. 230/1985 απεφάνθη ότι ο διευθυντής υποκαταστήματος Τραπέζης, είναι διευθύνων υπάλληλος.
• Ολ. ΑΠ. 3/1985 χαρακτήρισε διευθύνοντα υπάλληλο, τον υποδιευθυντή τμήματος ΟΤΕ, που εκτός των συνήθων καθηκόντων του (Δ/νση, επίβλεψη των διοικητικών, οικονομικών και τεχνικών υπηρεσιών ενός συγκροτήματος) του είχαν ανατεθεί και καθήκοντα προϊσταμένου του τομέα εκμετάλλευσης του ίδιου συγκροτήματος.
• ΑΠ. 423/2004: Ο τεχνολόγος μηχανικός που εποπτεύει και συντονίζει τα εργοδοτικά τεχνικά συνεργεία κάτω από τις οδηγίες του εργοδότη, (σημαντικό κριτήριο το νεαρό της ηλικίας του και η ελάχιστη προϋπηρεσία του) δεν είναι δ/νων υπάλληλος.
• ΑΠ. 270/1973: Η προϊσταμένη εμπορικού καταστήματος, δεν είναι διευθύνουσα υπάλληλος.
• ΑΠ. 9/1986: Ο αρχιμάγειρας μεγάλης τουριστικής μονάδας, με αποδοχές πολύ υψηλότερες των ελαχίστων ορίων, μεγάλη πρωτοβουλία, δικαίωμα πρόσληψης/απόλυσης προσωπικού, είναι διευθύνων υπάλληλος.
• ΑΠ. 674/1991: Ο οικονομικός δ/ντής επιχείρησης δημοσίου τομέα, δεν είναι διευθύνων υπάλληλος, Ομοίως ο δ/ντής αποθήκης, δ/ντής ενός των ξενοδοχείων μεγάλης ξενοδοχειακής επιχείρησης, δ/ντής marketing και εμπορικό δ/ντή μεγάλης ιδιωτικής επιχείρησης.
• ΑΠ. 236/1975: Ο προϊστάμενος τομέα επιθεώρησης πωλήσεων εσωτερικού μεγάλης επιχείρησης αμιοντοτσιμέντου, δ/ντής λογιστηρίου μεγάλης επιχείρησης, γενικός προϊστάμενος όλων των συνεργείων μεγάλης επιχείρησης τεχνικών έργων, είναι διευθύνοντες υπάλληλοι.
• ΑΠ. 1511/2004: Ο υπεύθυνος παραγγελιών/παραλαβών εμπορευμάτων κκλπ εξουσίες δεν είναι δ/νων υπάλληλος. Ομοίως η υπεύθυνη ταμείων Υπερ Μάρκετ, δ/ντής σύνταξης εφημερίδας.
• ΑΠ. 621/1995: Ο προϊστάμενος επισιτιστικών τμημάτων μεγάλης ξενοδοχειακής μονάδος, με πειθαρχικές εξουσίες, εισήγηση για μετακίνηση/απόλυση προσωπικού, είναι δ/νων υπάλληλος.
• ΑΠ. 96/1977 Ο οικονομικός και διοικητικός δ/ντής μεγάλης βιομηχανικής επιχείρησης δεν είναι δ/νων υπάλληλος. Επίσης ο εργοδηγός που ασκεί με πρωτοβουλία του τη δ/νση και καθολική εποπτεία της επιχείρησης ΑΠ. 842/1976. Επίσης ο υπάλληλος υποδοχής ξενοδοχείου ΑΠ. 1043/1972
• ΑΠ. 1029/1980 και 384/2001: Ο δ/ντής πωλήσεων επιχείρησης και δ/ντής νεοϊδρυθέντος εργοστασίου, είναι δ/ντες υπάλληλοι.
• ΑΠ. 747/2007: Ο δ/ντής πωλήσεων εταιρίας κινητής τηλεφωνίας, με ωράριο εργασίας και εντολές από τον εργοδότη κλπ, δεν είναι δ/νων υπάλληλος.
• ΑΠ. 968/2002: Ο δ/ντής πωλήσεων εμπορικής εταιρίας, δεν είναι δ/νων υπάλληλος.
• ΑΠ. 1047/2007: Ο δ/ντής/προϊστάμενος ναυτιλιακής εταιρίας που ήταν και νόμιμος εκπρόσωπος, διαχειριστής και εκκαθαριστής της, είναι δ/νων υπάλληλος.
• ΑΠ. 384/2001 Ο δ/ντής εργοστασίου με αποδοχές άνω του 100% έναντι εκείνων που ελάμβανε πριν και έναντι του λοιπού προσωπικού και καθήκοντα οργάνωσης και επίβλεψης της παραγωγής, πρόσληψης/απόλυσης του προσωπικού, είναι δ/νων υπάλληλος.
• ΑΠ. 1033/2008: Έκρινε ότι σε επιχείρηση που απασχολεί πλέον των 1.700 εργαζομένων, δικαιολογείται να έχει προσλάβει οκτώ –ενδεχομένως και περισσότερους δ/ντες συμβούλους.
• ΑΠ. 1030/2005: Ο οικονομικός αναλυτής, προϊστάμενος τμήματος εισαγωγής προϊόντων εταιρίας, είναι δ/νων υπάλληλος